Subasman, esasen Fransızca “soubassement” kelimesinden dilimize geçmiş olan ve yapı eteği veya üst temel gibi anlamlara gelen bir terimdir. Ancak bu anlamlarından ziyade subasman olarak telaffuz edilen ve bu haliyle sektörde yaygın olarak kullanılan ifadelerden bir tanesidir.
Subasman için sahip olunan en yaygın kanı, zannediyoruz ki çağrışımından dolayı, su basma tehlikesini önlemek ile alakalı bir kelime olduğudur. Ancak subasmanın özünde böyle bir anlamı bulunmamasına rağmen, bu işlemin gerçekleşmesi, bina zeminin yola göre alçakta kalması durumunu değiştirerek su baskını gibi tehlikeleri de ortadan kaldırmaktadır.
Subasman yapımı gerekliliği, binaların zeminlerinin ihtiyaçlarına göre belirlenmektedir. Dolayısıyla her yapı için subasman şart değildir.
Subasman kotu, zemin kotu olarak da bilinen bir tabirdir. Söz konusu yapının imar planında farklı bir şekilde belirtilmediği takdirde, subasman kotu 0,00 ile 1,20 aralığında uygulanmaktadır.
Bina için uygun olan subasman kotunu belirlemek için öncelikle 0,00 kotunun belirlenmesi gereklidir. Bu sebeple, inşaatın zemin kat yapımı sırasında beton dökme işlemine geçilmeden önce, inşaatın sahibi olan kişi ya da firma, belediyeye başvurarak kotlandırma işleminin yapılması için ilk adımı atmalıdır. Belediye, imar yönetmeliğini esas alarak kotlandırma çalışmasını yapacaktır.

Prefabrik yapıların temeli, diğer betonarme yapılar ile benzer bir şekilde atılmaktadır. Herhangi bir kurulum işleminden önce, zemin üzerinde incelemeler yapılır. Arazinin toprak ve zemin yapısının, prefabrik yapının özelliklerine ve büyüklüğüne uygun bir şekilde hazırlanması ve düzeltilmesi oldukça önemlidir. Zira sağlam bir temel, prefabrik yapının ömrü ve kalitesini belirleyen başlıca unsurlardandır.
Zemin eğiminin sıfıra indirilerek düz bir temel elde edilmesi de kritik bir faktördür. Bunun yanı sıra, prefabrik yapının temeli, üzerine kurulacağı arazinin ölçülerine göre atılmaktadır ki arazinin metrekaresi de müşteri tarafından belirlenen bir kriterdir. Beton dökme işlemi ise prefabrik evlerde terazili beton dökme şeklinde gerçekleşmektedir.
Prefabrik yapıların subasman yapımı aşamaları ise şu şekildedir:
Arazi düzleştirilir ve alandaki moloz, taş veya çakıl gibi malzemeler temizlenir.
Yapının yerleşeceği alana, taşıyıcı kolonların bulunacağı noktalar belirlenerek kalıplar çakılır.
Kalıpların çakılmasının ardından kirişler bağlanır.
Kolon boşlukları taş benzeri iri malzemelerle doldurulur.
Ardından köşelerden membran ile bohçalama işlemi gerçekleştirilir. Bu işlem, yapıyı zeminden gelebilecek su veya nem gibi tehlikelere karşı korur.
Isı yalıtımı amacıyla 20 dns yoğunluğa sahip bir strafor serme uygulaması yapılır.
İnşaat demiri döşeme işleminin ardından beton dökme adımına geçilir.
Binalarda subasman yapımının amacı, binanın zemin yüksekliğini araziden veya yoldan daha yükseğe çıkararak yapıyı olası dış etkenlerden korumaktır. Subasman perdesi aracılığıyla yapıların zemin kotu düşük bir maliyetle yol tretuvar seviyesine getirilir. Belirttiğimiz üzere üst temel olarak tercüme ettiğimiz bu terimin asıl kullanım alanı binaların temel veya zemin bölümleridir.
Subasman maliyeti hesaplamasını etkileyen birkaç etken söz konusudur. Temelin kapladığı alanın metrekaresi, arazinin durumu, kullanılacak malzemeler ve yapılacak işlemlerin maliyetleri, genel ücreti belirler.
Türkiye’de ortalama subasman maliyetleri yapı tipine göre ortalam 2.200 TL/m² ile 4.500 TL/m² arasında değişiklik gösterir.
Küçük yapılar için subasman maliyeti, seçilen sistem ve kaliteye bağlı olarak ortalama 60.000 TL ile 200.000 TL arasında değişebilir. Ekonomik bir temel tercih edildiğinde ise maliyet daha düşük olabilir. Bununla birlikte radye, temel ve güçlü yalıtım uygulamalarında maliyet artar. Küçük metrekareli yapılarda nakliye, kalıp kurulumu gibi sabit giderler birim maliyetini yükseltebilir. Bundan dolayı küçük yapılarda metrekare başı maliyet genellikle daha yüksek çıkar.
80 m² bir yapı için subasman maliyeti ortalama 120.000 TL ile 250.000 TL aralığında hesaplanır. Bu büyüklükteki yapılarda maliyet dengesi daha düzenlidir. Eğer standart bir temel tercih edilirse daha ekonomik bir sonuçla karşılaşabilirsiniz. Radye temel veya drenaj gerektiren zeminlerde toplam maliyet önemli ölçüde artabilir. Ayrıca işçilik ve kullanılacak malzemeler de fiyatları etkiler.
Subasman maliyeti açısından en yüksek ücretler ise 100 metrekarelik yapılardan başlar. genellikle 180.000 TL ile 350.000 TL arasında değişir. Ortalama bir projede sadece temel ve subasman kalemlerinin toplamı ortalama 300.000 TL bandına yaklaşabilir. Beton, demir ve işçilik giderleri bu maliyetin büyük kısmını oluşturur. Özellikle radye temel kullanılan subasman projelerinde beton hacmi arttığı için maliyet de yükselir.

Prefabrik evlere yapılan subasman maliyeti, betonarme yapılara kıyasla daha ekonomiktir. . Bu tür yapılarda genellikle radye plak, mütemadi temel ya da vida kazık sistemleri tercih edilir. Düz ve sağlam zeminlerde maliyet düşebilir. Fakat eğimli arazilerde betonarme kısa duvar veya drenaj sistemlerinden dolayı maliyet artabilir. Genellikle prefabrik evler için subasman maliyeti ortalaması 1.600 TL/m² ile 3.700 TL/m² arasındadır.
Prefabrik yapılar, değişebilen hava şartlarına karşı yüksek dayanıklılık vadeden, ısı ve ses yalıtımı özelliklerine sahip olan ve depreme dayanıklılık konusunda güven veren oluşumlardır.
Gerek modern dokusu gerekse de üretim aşamasında kullanılan kaliteli malzemeleri sayesinde uzun süre kullanılabilecek bir yapı türüdür. Bununla birlikte her ihtiyaca ve bütçeye göre tasarlanabilecek olan bu yapılar, pek çok firma ve işletme tarafından da tercih edilmektedir.
Prefabrik evlerin kullanım süresi hakkında detaylı bilgi için Prefabrik Ev Ömrü Ne Kadar? konulu içeriğimize göz atabilirsiniz.
Uzun yıllardır sektörde hizmet veren Villa Yapı güvencesiyle prefabrik yapılar ve seçenekler ile ilgili detaylı bilgiye prefabrik yapılar kategorisinden ulaşabilirsiniz.
Subasman perdesi, subasman kotu ile temel üst kotu arasında bulunan kısma verilen isimdir. Subasman perdesi yüksekliği, imar planında farklı bir ölçü verilmemişse yönetmeliğe göre 1,20 metre gibi bir sınıra sahiptir.
Yapının temelinin atılmasının ardından, belirlenen kot seviyesine göre, temel üst seviyeden başlanarak kararlaştırılan yüksekliğe uygun bir şekilde subasman perdesi kısmı oluşturulur. Subasman perdesi kalıp ve beton olarak tamamlandıktan sonra ise geri kalan alanda tesisat döşeme gibi işlemler yapılır ve üzeri dolgu malzemesi ile örtülür.
Bu dolgu malzemesi ıslatılma ve daha sonra sıkıştırılma işlemlerinden geçirilir. Son olarak da bu malzemenin üzeri hasır donatı ile kapatılır ve grobeton dökülür. Bütün bu işlemlerin tamamlanmasıyla subasman imalatı tamamlanmış olur.
Subasman, yapının zemine oturan en alt kısmıdır. Subasman perdesi ise yapının temelini çevreleyerek zeminden gelen su ve nemi önler. Yapının yüklerini eşit şekilde dağıtarak taşıyıcı sisteme güvenli bir geçiş sağlar. Ayrıca subasman perdesi, yapının dayanıklılığını artırır ve daha uzun ömürlü olmasına katkı sağlar.
Subasman dolgusu, temel altında boşlukları doldurarak zemini düzgünleştiren ve yapının oturmasını sağlayan malzemenin tabakasıdır.
Subasman genellikle 30-50 cm arasında uygulanır. Zeminin durumuna ve yapının tipine göre bu durum değişebilir.
Subasman kotu, mimar veya inşaat mühendisi tarafından projeye ve arazi koşullarına göre belirlenir.
Subasman kotu; zemin eğimi, drenaj ihtiyacı ve çevresel faktörler dikkate alınarak kot çizgisi sahada ölçüm ve proje verileriyle belirlenir. Yine ilgili yönetmelikte, subasman kotunun binaların bulunduğu parsel için kot alınan yol cephesinin, bina köşeleri hizasındaki en yüksek tretuvar seviyesine göre kot verildiğinin altı çizilmektedir. Tretuvar seviyesinin ise kırmızı kota göre belirlenen yol seviyesinin 0,18 metre üzeri olduğu belirtilmektedir.